Innovatieve nieuwbouw, een kas op het dak!

Aardappelveredelingsbedrijf D.Biemond BV in Eenrum

In opdracht van aardappelveredelingsbedrijf D. Biemond BV heeft Boer & Bouwen een integraal ontwerp gemaakt voor vervangende nieuwbouw. Directe aanleiding is zware aardbevingsschade aan de boerderij en twee schuren. Daarnaast is de huidige kas te klein voor het bedrijf en de verwachte groei. De trotse ondernemers kiezen voor een bijzondere eigentijdse uitstraling die in hoofdopzet refereert aan een karakteristiek Gronings schuurtype (de meerkapper) maar in expressie eigenwijs eigentijds is. In het plan van Boer & Bouwen zijn maatregelen uitgewerkt om het bedrijf energieneutraal te maken en van het aardgas af te gaan. Voor dit omvangrijke project is een landschappelijke inpassing gemaakt en een erf-ontwerp met oog voor de historie en de huidige moderne bedrijfsvoering. Wij vinden het belangrijk dat niet het hele erf volgebouwd wordt, er moet ruimte zijn rondom de gebouwen en voldoende ruimte voor beplanting. Dit komt de ruimtelijke kwaliteit ten goede.

Vanuit de bijzondere agrarische bedrijfsvoering ligt bouw met catalogusproducten niet voor de hand. In de architectuur refereert dit ontwerp aan de meerkaps-schuren in het Groninger landschap. Achter een rechte gevel op het achtererf staan de verschillende gebouwonderdelen naast elkaar. De bestaande kas en loods maken onderdeel uit van de serie nieuwe gebouwen. Een bijzonder beeld levert de kas op de nieuw te bouwen schuur op. Omdat de aardappel-veredelaars met kleine kistjes werken is de benodigde vrije hoogte in de bewaarschuren beperkt en kan er binnen de toegestane bouwhoogtes een kas op de eerste verdieping worden gemaakt. Dit levert een efficiënt ruimtegebruik, lagere bouwkosten en energetisch voordeel op. En de kas op hoogte heeft beter licht om bij te werken, nog een voordeel dus.

Het bedrijf wordt energieneutraal. Vanwege de ergernis van de niet erkende aardbevingsschade is de wens om ‘van het aardgas af’ te bouwen groot bij de eigenaren. Een mooie uitdaging, waarbij de warmte van de kas samen met de warmte uit de aardappelen voldoende is om de woning, bedrijfskeuken en kantine te verwarmen. Door slim warmte en koude te bufferen kan het bedrijf draaien op de eigen opgewekte stroom.

Het huidige erf bestaat uit twee percelen die eerder zijn samengevoegd. Het ‘oude’ erf heeft nog altijd een gracht en een sobere beplanting van populieren. Het erf-ontwerp laat zien dat de gracht doorgezet wordt bij het ‘nieuwe’ erf waar de woning gaat komen. Verder komt er rondom beplanting van bomenrijen en een windsingel. Het achtererf blijft open waardoor er voldoende ruimte is om te werken. De ligging aan de Westernielandstermaar en het Pieterpad geven aanleiding de inpassing van het erf ook vanuit het perspectief van de wandelaar te beschouwen. Zoals op veel boerenerven heeft ook dit erf bij de entree twee dampalen staan. Deze zijn verouderd en worden vervangen door nieuwe exemplaren, daarnaast komen er op het achtererf ook twee dampalen om de entree vanaf het Pieterpad te benadrukken. Er komt bij de boerderij een ‘Open Rustpunt’ voor wandelaars om te rusten, koffie te drinken en informatie over het bedrijf te krijgen.

Al met al een omvangrijk project waar, door het maken van een integraal plan, de opdrachtgever veel voordeel van heeft.